Диссертация ёзиш қоидалари

Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлимге қойылатуғын мәмлекетлик талаплар

Министрлер Кабинетиниң 2012-жыл 28-декабриндеги

365-санлы карарына 1-қосымша

Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлимге қойылатуғын мәмлекетлик талаплар

I. Улыўма қағыйдалар

1. Усы Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлимге қойылатуғын мәмлекетлик талаплар (кейинги орынларда Мәмлекет талаплары деп аталады) «Билимлендириў ҳаққында»ғы ҳәм «Кадрлар таярлаўдың миллий бағдарлармасы ҳаққында»ғы Өзбекстан Республикасының нызамларына, Өзбекстан Республикасы Президентиниң «Жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар таярлаў ҳәм аттестациядан өткериў системасын және де жетилистириў ҳаққында»ғы 2012-жыл 24-июньдеги ПП-4456-санлы Пәрманына ҳәм Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң «Yзликсиз тәлим системасы ушын мәмлекетлик стандартларды ислеп шығыў ҳәм енгизиў ҳаққында»ғы 1998-жыл 5-январьдағы 5-санлы қарарына муўапық ислеп шығылған ҳәм Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим системасына мәжбүрий талапларды белгилейди.

2. Мәмлекетлик талаплар барлық ЖОО ҳәм ИИИлары ушын мәжбүрий.

3. Мәмлекетлик талапларға мәмлекетти социал-экономикалық раўажландырыў перспективаларынан, илим ҳәм технологияларды раўажландырыўдың алдыңғы баслы перспективалы бағдарларынан, жаңа информациялық ҳәм педагогикалық технологияларды енгизиўден, сондай-ақ, жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар таярлаў тараўындағы дүнья жетискенликлери ҳәм бағдарларынан келип шыққан ҳалда дүзетиўлер киргизилиўи ҳәм қосымшалар қосылыўы мүмкин.

4. Усы мәмлекетлик талапларында төмендеги түсиниклер қолланылады:

Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим – жәмийеттиң жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрларға болған талабын тәмийинлеўге бағдарланған үзиликсиз тәлим түри;

Yлкен илимий хызметкерлер-излениўшилер институты – өндиристен ажыралған ҳалда қәнигеликти терең үйрениў ҳәм докторлық диссертациясын таярлаў ҳәм қорғаў мақсетинде олар тәрепинен илимий-изертлеўлер алып барыў бойынша илим докторы дәрежеси излениўшилери ушын ЖОО ҳәм ИИИында шөлкемлестирилетуғын жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар қәнигеликлери бойынша жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим түри;

Өз бетинше излениўшилик – өндиристен ажыралмаған ҳалда докторлық диссертациясын таярлаў ҳәм қорғаў мақсетинде қәнигеликти терең үйрениў ҳәм олар тәрепинен илимий изертлеўлер бойынша илим докторы илимий дәрежеси излениўшилери ушын ЖОО ҳәм ИИИларында шөлкемлестирилетуғын жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар қәнигеликлери бойынша жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим түри;

Үлкен илимий хызметкер-излениўши – ЖОО ямаса ИИИна үлкен илимий хызметкер-излениўши лаўазымына белгиленген тәртипте қабылланған шахс;

Өз бетинше излениўши – ЖОО ямаса ИИИна өз бетинше излениўши лаўазымына белгиленген тәртипте қабылланған шахс.

 

II. Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим институтларында оқытыў түрлери ҳәм мүддетлери, оларға қабыл етиў

5. ЖООнан кейинги 3 жылға дейин даўам ететуғын оқыў төмендегише формаларда әмелге асырылады:

Yлкен илимий хызметкерлер-излениўшилер институты;

Өз бетинше излениўшилик

6. Мәмлекетлик бюджет қаржылары есабынан қаржыландырылатуғын ЖООнан кейинги тәлим институтларына үлкен илимий хызметкер-изертлеўшилер лаўазымына қабыллаў ЖОО ҳәм ИИИ шөлкемлестиретуғын арнаўлы комиссиялар тәрепинен танлаў тийкарында әмелге асырылады;

ЖООнен кейинги тәлим институтларында оқыўға талабанларды таңлап алыў кириў имтиханлары нәтийежелерине қарап, нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тәртипте әмелге асырылады;

7. ЖООнан кейинги тәлим институтларына сырт ел пуқараларын ҳәм пуқаралығы болмаған шахсларды қабыллаў нызам ҳүжжетлерине ҳәм (ямаса) Өзбекстан Республикасының халық аралық шәртнамаларына муўапық төлемли контракт тийкарында әмелге асырылады.

 

III. ЖОО кейинги тәлим институтларына кириўши талабанларға қойылатуғын талаплар

8. ЖООнан кейинги тәлим институтына үлкен илимий хызметкер-излениўшилер сыпатында кириўшилер төмендеги талапларға жуўап бериўи керек:

- кеминде еки жыллық илимий ямаса илимий-педагогикалық жумыс стажына ийе болыўы;

- ЖОО магистратурасы дипломына ямаса оған тең болған Өбекстан Республикасы Қураллы күшлери академиясы, Ишки ислер академиясы ҳәм Өзбекстан Республикасы Миллий қәўипсизлик хызмети ЖОО дипломына ямаса илим кандидаты дәрежесине ямаса магистр дәрежеси енгизилгенге дейинги алынған жоқары мағлыўмат ҳаққындағы дипломға ийе болыўы;

- илимий изертлеўлер ҳәм илимий-педагогикалық искерлик пенен шуғылланыў уқыплылығына ийе болыўы;

- тийисли илимий нәтийжелерге, соның ишинде, илимий журналлар ҳәм баспаларда басылып шыққан, кеминде 3 илимий мақала ҳәм илимий-әмелий конференциялар, семинарлар ҳәм сәўбетлери топламларында, тийисли илимий бағдарлар бойынша илимий ислер топламларында илим докторы илимий дәрежесин алыў ушын диссертация изертлеўи тийкарын қураўы мүмкин болған еки тезиске ийе болыўы;

- шет тилин магистратура питкериўшисиниң тийисли дәрежесинде билиўи;

- заманагөй информациялық-коммуникация технологияларынан, соның ишинде Интернеттен пайдалана алыўы.

9. Өз бетинше излениўшилер сыпатында рәсмийлестирилетуғын шахслар төмендеги талапларға муўапық болыўы керек:

- кеминде бес жыллық әмелий жумыс стажына ийе болыўы;

- бакалавр ямаса магистр дипломына ямаса Өзбекстан Республикасы Қураллы күшлери академиясы, Ишки ислер академиясы ҳәм Өзбекстан Республикасы Миллий қәўипсизлик хызмети ЖОО дипломына ямаса илим кандидаты дәрежесине ямаса магистр дәрежеси енгизилгенге дейинги алынған жоқары мағлыўмат ҳақкындағы дипломға ийе болыўы;

- илимий изертлеўлер ҳәм илимий-педагогикалық искерлик пенен шуғылланыў уқыплылығына ийе болыўы;

- тийисли илимий нәтийжелерге, илим докторы дәрежесин алыў ушын диссертация изертлеўи тийкарын қураўы мүмкин болған илимий журналлар ҳәм баспаларда басылып шыққан кеминде 3 илимий мақалаға, илимий, илимий-әмелий конференциялар, семинарлар ҳәм сәўбетлесиўлер топламларында, тийисли илимий бағдарлар бойынша илимий жумыслар топламларында кеминде еки тезиске ийе болыўы  ҳәм тийисли илимий бағдарлар бойынша ашылыўға ямаса селекция жетискенлигине бир ямаса оннан көп патентке автор (соавтор) болыў ҳәм тийисли илимий бағдарлар бойынша илимий технологиялық разработкаларда қатнасқанлығы;

- шет тилин магистратура питкериўшисиниң тийисли дәрежесинде билиўи;

- заманагөй информациялық-коммуникация технологияларынан, соның ишинде Интернеттен пайдалана алыўы.

10. ЖОО кейинги тәлим институтына қабыл етилетуғын бакалавр қәнигеликлери, магистр ҳәм илим кандидатлары қәнигелиги бағдарлары жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим қәнигелигине сәйкес болған илим тараўларына муўапық болыўы керек. Қәнигеликлер сәйкес келмегенде ямаса жоқары оқыў орнынан кейинги тәлимниң илимниң бир-бирине жақын тараўларына алыў режелестирилген ҳалларда талабанлар Министрлер Кабинети жанындағы Жоқары Аттестация Комиссиясы ҳәм Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети тәрепинен белгиленетуғын тәртипте қосымша имтиханлар тапсырыўы керек.

IV. Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим институтларында оқыўды шөлкемлестириў

11. Yлкен илимий хызметкер-излениўшилер ҳәм өз бетинше излениўшилер оқыўдың биринши жылында таңлаған қәнигелиги бойынша теориялық ҳәм методикалық бағдарламасын өзлестиреди.

Қәнигеликлер бойынша теориялық-методикалық дәстүрлер үлкен илимий хызметкер излениўшилер ҳәм өз бетинше излениўшилердиң илимий мәсләҳәтшилер тәрепинен ислеп шығылады және жоқары тәлим орынлары ямаса илимий-изертлеў мекемелериниң Илимий кеңеси тәрепинен тастыйықланады. Теориялық-методикалық бағдарлама улыўма концепцияны ҳәм методология мәселелерин, теориялық тийкарларды ҳәм де усы илим бойынша илимий изертлеў усылларын өз ишине алыўы шәрт.

Оқыўдың кейинги жылларында үлкен илимий хызметкер-излениўшилер ҳәм өз бетинше излениўшилердиң арнаўлы билимлерин асырыў мақсетинде ЖОО ямаса ИИИниң Илимий кеңеслери тәрепинен илим тараўларына қарап, Жоқары аттестация комиссиясы тәрепинен белгиленетуғын пәнлер бойынша тәжирийбе оқыў дәстүри ислеп шығылады ҳәм тастыйықланады.

Тәжирийбе оқыў дәстүрлери үлкен илимий изертлеўши-излениўшилер ҳәм өз бетинше излениўшилер тәрепинен өз бетинше түрде өзлестириледи.

Yлкен илимий хызметкер излениўшилер ушын теориялық ҳәм илимий-изертлеў жумыслары бойынша жүклеме көлеми ҳәптесине 36 саатты қурайды, олардан 12 сааттан артық болмаған жүклеме аудитория шынығыўларына ажыратылады. Өз бетинше излениўшилер ушын оқыў жүклемеси көлеми ҳәптесине 12 саатты қурайды, олардан 4 сааттан артық болмаған жүклеме аудитория шынығыўлары ушын ажыратылады.

12. Yлкен илимий хызметкер излениўшилердиң ҳәм өз бетинше излениўшилердиң сапалы таярланыўын тәмийинлеў, сондай-ақ, оларға илимий ҳәм оқыў-методикалық жәрдем көрсетиў мақсетинде олар актив илимий ҳәм илимий-педагогикалық искерлик алып барыўы, соның ишинде мәмлекетлик илимий-техникалық дәстүрлерде илимий-техникалық жойбарларды орынлаўда қатнасыўшы илим докторлары ишинен мәсләҳәтшилерге бириктириледи.

13. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер ҳәм өз бетинше излениўшилер докторлық диссертациясын қорғаўына дейин:

Өзбекстанның жаңа тарийхы, шет тили, сондай-ақ, илим тараўларына қарап Жоқары Аттестация Комиссиясы тарепинен анықланатуғын пәнлер бойынша имтихан тапсырыўы;

Диссертация  нәтийжелериниң халықаралық ҳәм республика илимий ҳәм илимий-әмелий конференцияларда, семинарларда ҳәм дөгерек сәўбетлерде (апробация) (додаланғанын) тәмийинлеўи, сондай-ақ, диссертацияның тийкарғы нәтийжелерин сәўлелендиретуғын, саны Жоқары Аттестация Комиссиясы талапларына муўапық болған, баспадан шығарылған илимий мақалаларға ийе болыўы керек.

Yлкен илимий хызметкер-излениўшилер диссертациясын қорғаўға дейин, сондай-ақ, оқыўдың барлық дәўири даўамында тәлим мекемелеринде кеминде 300 саат көлеминде педагогикалық ис тәжирийбесине ийе болыўы керек.

14. Диссертацияны рәсмийлестириў ҳәм оны қорғаў үлкен илимий хызметкер излениўши ҳәм өз бетинше излениўши таңлаўы бойынша өзбек, рус, қарақалпақ ҳәм инглис тиллеринде ямаса Жоқары Аттестация Комиссиясы менен келисилген ҳалда басқа тилде әмелге асырылады.

V. Жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрларға қойылатуғын улыўма маманлық талаплары

15. Төмендегилер жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар (илим докторлары) таярлығының зәрүр ҳәм жетерли дәрежесин тәмийинлейтуғын тийкарғы талаплар есапланады:

- илим ҳәм техниканың раўажланыўына, әҳмийетли социал-экономикалық, мәдений, социал-сиясий әҳмийетке ийе болған, илимий машқаланы шешиўши ямаса илимниң тийисли тармағында перспективалы бағдарды раўажландырыўда жаңа ири жетискенлик енгизилиўи, илим ҳәм техниканың раўажланыўына үлкен үлес қосатуғын илимий тийкарланған техникалық, экономикалық ямаса технологиялық шешимлерге үлесин тәмийинлейтуғын ашылыўларға ҳәм селекция жетискенликлерине автор (биргеликте автор) болыўы;

- илимниң тийисли тараўы раўажланыўы концепциясының мәниси ҳәм мазмунын терең билиў, қәнигелик бойынша тийкарғы билимлерди пухта ийелеў, мақсет ҳәм ўазыйпалары, илим ҳәм техниканы раўажландырыўдың перспективалы бағдарларын билиў ҳәм түсиниў;

- изертлеўлердиң улыўма илимий ҳәм анық тармақ методологиясын ийелеўи, машқаланы тәжирийбели анықлаў ҳәм тийкарлаў, илимий мағлыўматлар ҳәм материалларды анализ етиў, системаластырыў ҳәм улыўмаластырыў, зәрүрлик болғанда экспериментал изертлеўлер алып барыў қәбилетлерине ийе болыў;

- изертлеўлер ңәтийжелерине тийкарланып, машқаланың мәнисин саўатлылық пенен баян етиўи, илимий жуўмақлар ҳәм усынысларды анық ҳәм қысқа тәрийплеўи;

- илимий нәтийжелерди турмысқа енгизиў;

- заманагөй информациялық-коммуникция технологиялары жәрдеминде дүнья илим ҳәм техникасы раўажланыўының заманагөй бағдарлар ҳаққындағы хабарларды мақсетли излеў ҳәм олардың нәтийжелерин пухта менгериў қәбилийетине ийе болыўы;

- тийисли мәмлекетлик, тармақ илимий-техникалық дәстүрлери ҳәм басқа илажлар жойбарларын ислеп шығыўда, олардың мониторингин алып барыўда ҳәм оларды әмелге асырыўда актив қатнасыў;

- бакалаврлар ҳәм магистрлар таярлаў бойынша педагогикалық искерликте актив қатнасыў, илимий изертлеўлер нәтийжелерин оқыў процессине енгизиўде заманагөй педагогикалық технологиялардан пайдаланыў.

16. Илим докторы илимий дәрежесин алыў ушын усынылған диссертация жоқары маманлықтағы илимий жумыс болыўы, онда автор тәрепинен алып барылған изертлеўлер ҳәм жаратылған исленбелер тийкарында әҳмийетли социал-экономикалық ҳәм актуаль илимий ямаса әмелий машқалалар шешилиўи ямаса илимниң тийисли тармағының перспективалы бағдарларын раўажландырыў ушын керекли жетискенлик сыпатында бахаланатуғын жаңа теориялық қағыйдалар комплекси ислеп шығылған болыўы ямаса енгизилиўи илимниң, техниканың, социал-сиясий тараўдың ямаса экономика тармағының раўажланыўына салмақлы үлес қосатуғын шешимлер ислеп шығылған болыў керек.

 

Министрлер Кабинетиниң 2012-жыл 28-декабриндеги 365-санлы карарына 2-қосымша

Жоқары оқыў орнынан кейинги тәлим ҳаққындағы

РЕЖЕ

I. Улыўма қағыйдалар

  1. Усы Реже Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2012-жыл 24-июльдеги «Жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрлар таярлаў ҳәм аттестациядан өткериў системасын және де жетилистириў ҳаққында»ғы ПП-4456-санлы Пәрманына муўапық ислеп шығылған ҳәм де ЖОО ҳәм илимий-изертлеў мекемелеринде ЖОО кейинги тәлимди шөлкемлестириўдиң тәртибин белгилейди.
  2. ЖОО кейинги тәлим усы Режеге муўапық үлкен илимий хызметкерлер ҳәм үш жылға дейинги мүддетке өз бетинше излениўшилик институты формасында әмелге асырылады.
  3. ЖОО кейинги тәлим институтлары илим ҳәм техниканың әҳмийетли тармақларында жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрларды таярлаў, сондай-ақ, илим ҳәм техниканың баслы бағдарларында фундаменталь изертлеўлерди раўажландырыў, мәмлекетлик илимий-техникалық дәстүрлерди әмелге асырыў мақсетинде жетекши ЖОО ҳәм илимий-изертлеў ведомостволары жанынан ашылады.
  4. ЖОО кейинги тәлим институтларында оқыў мәмлекетлик бюджети қаржысы есабынан ҳәм төлеў контракт тийкарында (шет ел пуқаралары ҳәм пуқаралығы болмаған шахслар ушын) әмелге асырылады.
  5. ЖОО кейинги тәлим институтына қабыланып атырған бакалавр қәнигелиги бағдары, магистр ҳәм илим кандидаты қәнигелиги ЖОО кейинги тәлим қәнигелиги тийисли болған илим тараўына муўапық болыўы керек. Қәнигеликлер сәйкес болмағанда ямаса ЖОО кейинги тәлимди пәнниң уқсас тараўларында алыў режелестирилген жағдайда талабанлар Министрлер Кабинети жанындағы ЖАКның рухсатын алыўы керек.

Докторлық диссертацияларын рәсмийлестириў ҳәм оны қорғаў үлкен илимий хызметкер-излениўши ямаса өз бетинше излениўшиниң таңлаўына қарап өзбек, рус, қарақалпақ ҳәм инглис тиллеринде ямаса ЖАК менен келисилген жағдайда, басқа тилде әмелге асырылады.

II. ЖОО кейинги тәлимниң шөлкемлестириў тийкарлары

6. ЖОО ҳәм ИИИ ЖОАБМне, Илимлер академиясына ямаса өзлери системасына киретуғын тийисли министрликлер, мекеме ҳәм шөлкемлерге үлкен илимий хызметкер излениўшилер институтын ашыўдың мақсетке муўапықлығы ҳаққында усыныс қылады.

Усыныс пенен биргеликте ЖОО ямаса илимий-изертлеў институты Илимий кеңесиниң тийисли қарары, сондай-ақ, усы Режениң қосымшасына муўапық форма бойынша үлкен илимий хызметкер излениўшилер институты ашылыўы режелестирилген қәнигеликлер бойынша изертлеўлер алып барыўшы илим докторлары ҳаққындағы кадрлар бөлими тәрепинен тастыйықланған мағлыўматлар усынылады.

ЖОАБМ, Илимлер академиясы, ЖОО ҳәм ИИИ жанында болған министрликлер, мекеме ҳәм шөлкемлер усыныс түскен ҳәм барлық зәрүр ҳүжжетлер усынылған сәнеден баслап бир ай мүддетте, үлкен илимий хызметкер излениўшилер институтын ашыў ямаса ашпайтуғынлығы ҳаққындағы қарар қабыл етиледи. Қабыл етилген қарар он күн мүддетде тийисли ЖОО ҳәм ИИИ жибериледи. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер институтын ашыў ҳаққындағы унамлы қарардың нусхасы мағлыўмат ушын ӨзР Министрлер Кабинети жанындағы тест орайына ҳәм ӨзР Министрлер Кабинети жанындағы Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитетине жибериледи.

Өз бетинше излениўшилик институты үлкен илимий изертлеў излениўшилер институты ашылған ЖОО ҳәм ИИИ жанындағы ЖОАБМ, Илимлер академиясы, усы ЖОО ҳәм илимий изертлеў орынлары системасына киретуғын ўәзирликлер, мекеме ҳәм шөлкемлердиң қарары менен шөлкемлестириледи. Өз бетинше излениўшилик институтларын шөлкемлестириў үлкен илимий хызметкер излениўшилер институтын шөлкемлестириў тәртиби сыяқлы әмелге асырылады (бул жерде тийисли қәнигеликлер бойынша изертлеў алып барып атырған илим докторлары ҳаққындағы мағлыўматларды қайтадан усыныў талап етилмейди).

7. Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети республика ЖОО ҳәм илимий изертлеў орынларының жоқары маман илимий ҳәм илимий-педагогикалық кадрларды таярлаў бойынша искерлигин муўапықластырады.

III. Yлкен илимий хызметкер излениўшилерди оқытыўды шөлкемлестириў

8. Ҳәр жылы 1-майға дейин алымлар - актив илимий ҳәм илимий-педагогикалық искерлик алып барып атырған, соннан мәмлекетлик илимий-техникалық дәстүрлери илимий–техникалық жойбарларды әмелге асырыўды қатнасып атырған илим докторлары (кейинги орынларда жетекши алымлар деп аталады) тәрепинен докторлық диссертациялардың усынылатуғын темалары ислеп шығылады, темалар ЖОО кеңесинде ямаса ИИИның илимий кеңесинде олардың илим ҳәм технологияларды раўажландырыўдың әҳмийетли ўазыйпаларына муўапықлығы жүзесинен экспертизадан өткериледи.

9. Усынылып атырған докторлық диссертация темалары ЖОО ямаса ИИИ тәрепинен ЖОАБМ, Илимлер академиясы, өзлери системасына киретуғын тийисли ўәзирликлер, мекеме ҳәм шөлкемлер менен келисиледи, кейин-ала усы темалар 15-майға дейин болған мүддетте Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитетине усынылады.

Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети 1-июньға дейин болған мүддетте усынылған темаларды олардың мәмлекетлик илимий-техникалық дәстүрлерине муўапықлығы тәрепинен көрип шығады, кейин ала, оларды докторлық диссертациялары темаларының усынылып атырған мағлыўматлар базасына киргизеди. Усынылып атырған докторлық диссертациялар темаларының мағлыўматлар базасы ҳәр бир тема бойынша теманы ислеп шыққан илим докторларының фамилиясы, исми-шәрийпи ҳәм жумыс орны көрсетилген ҳалда Комитеттиң Интернет бетинде жәрияланады.

Зәрүр болғанда, Комитет менен келисилген ҳалда, ЖОАБМ, Илимлер академиясы, тийисли министрликлер, ведомостволары ҳәм шөлкемлердиң усыныслары тийкарында диссертация жумыслары темалары өзгертилиўине жол қойылады.

10. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер институты формасында ЖОО кейинги тәлим ушын талабанлар мағлыўматлар базасынан докторлық диссертациялары темаларын таңлаўлары, изертлеў темасы бойынша илимий баянатларды таярлаўлары ҳәм докторлық диссертациясы режесиниң дәслепки жобасын таярлаўлары зәрүр.

Талабанларда докторлық диссертациясы темасы бойынша өзиниң усыныслары бар болған жағдайда, ол тийисли ЖОО кеңесине ямаса ИИИның илимий кеңесине мүрәжәт етеди. ЖОО кеңеси ямаса ИИИ илимий кеңеси теманы Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўдың әҳмийетли ўазыйпаларына муўапықлығы жүзесинен бир ай мүддетте экспертизадан өткериледи, теманы тийисли рәўиште ЖОАБМ, Илимлер Академиясы, өзлери системасына киретуғын министрликлер, ведомостволар ҳәм шөлкемлер менен келисип алынады ҳәм де үлкен илимий хызметкер институтларына ҳүжжетлер қабыл етиў дағаза етилиўи мүддетине дейин кеминде бир айдан кешиктирилместен Илим ҳәм техологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитетине диссертация жумысы темасын мағлыўматлар базасына киргизиў ҳаққындағы усыныс жибериледи.

11. ЖОАБМ, Илимлер академиясы, өз қараўында ЖОО ямаса ИИИ болған министрликлер, ведомостволар ҳәм шөлкемлер ҳәр жылы 1-июньға шекем болған мүддетте Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитетине кейинги жылдан баслап үлкен илимий хызметкер-излениўшилерди мәмлекетлик бюджет қаржысы есабынан окытыў ушын қабыллаў квотасы бойынша тийкарланған усыныслар менен мүрәжәт етеди.

12. ЖОАБМ, Илимлер академиясы, министрликлер, ведомостволар ҳәм шөлкемлер ҳәр жылғы қабыллаў квотасы Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети тәрепинен Өзбекстан Республикасы Қаржы министрлиги ҳәм Экономика министрлиги менен келискен жағдайда тастыйықланады ҳәм 1-июльдан кешиктирилместен тийисли түрде ЖОАБМ, Илимлер Академиясы, өз қарамағында ЖОО ямаса ИИИ болған министрликлер, ведомостволар ҳәм шөлкемлерге жибериледи.

ЖОАБМ, Илимлер академиясы, министрликлер, ведмостволар ҳәм шөлкемлер ажыратылған квоталарды ведомостволық тийисли ЖОО ҳәм ИИИ және тийисли қәнигеликлер бойынша бөлистиреди. Бөлистирилген квота тийисли ЖОО ҳәм ИИИларына 1-августқа шекем жеткизеди.

Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети тастыйықлаған қабыллаў квотасы Өзбекстан Республикасы финанс министрлигине келеси жылға бюджет буйырпасына усынылады.

13. ЖОО ҳәм ИИИ қабыллаў квоталарына муўапық ҳәр жылы 1-сентябрьден кешикпестен, үлкен илимий хызметкерлер-излениўшилер сыпатында оқыў ушын талабанлардың ҳүжжетлерин қабыл етиў ҳаққында ҳүжжетлер қабыл қылыў мүддетлерин, талап қылынатуғын ҳүжжетлер ҳәм тапсырылатуғын имтиханлар дизимин, оқытыў ҳақысын төлеў шәртлерин (бюджеттен қаржыландырыў, төлемли-контракт тийкарында оқытыў) ҳәм басқа зәрүр шәртлерди көрсеткен ҳалда ғалаба ҳабарландырыў қуралларында дағаза береди.

Ҳүжжетлер 15-октябрь – 15-ноябрь аралығында қабылланады.

14. Yлкен илимий хызметкер-излениўшилер сыпатында оқыўға талабанлар ЖОО ҳәм ИИИына төмендеги ҳүжжетлерди усынады:

1. Арза;

2. Мағлыўматнама;

3. Мийнет дәптершесинен белгиленген тәртипте тастыйықланған көширме;

4. ЖОО магистратурасы дипломы ямаса ӨзР Қураллы Күшлери академиясы, Ишки ислер министрлиги академиясы ямаса Миллий қәўипсизлик хызмети тәлим орнының магистратура дипломына теңлестирилген дипломы ямаса илим кандитаты ямаса магистр дәрежеси енгизилгенге дейинги алынған жоқары мағлыўмат ҳаққындағы диплом нусқасы;

5. Изертлеў темасы бойынша дағазаланған илимий доклад ҳәм докторлық диссертациясы режесиниң қысқаша жойбары;

6. Илимий журналларда ҳәм баспасөзде дағазаланған илимий мақалалар (кеминде үшеў), илимий ҳәм илимий-әмелий конференциялар, семинарлар ҳәм сәўбетлесиўлер топламларына илим докторы илимий дәрежесин алыў ушын диссертация изертлеўиниң негизин қураўы мүмкин болған тийисли илимий бағдарлар бойынша басқа илимий топламларға киргизилген тезислер (кеминде екеў) дизими, сондай-ақ, олардың нусқалары;

7. Талабанның илимий ҳәм илимий-педагогикалық искерликке қызығыўшылығын анықлаў жүзесинен өткерилген тест сынаўынан өткенлигин тастыйықлаўшы ЖАК ҳүжжетиниң нусхасы;

8. Жетекши алымлардан бириниң оны илимий мәсләҳәтши сыпатында белгилеў бойынша жазба разылығы. Бул жерде усынылған темалар базасынан таңлап алынған тема бойынша, қағыйдаға көре, усы Режениң 8-бәнтине муўапық усы теманы усыныс еткен жетекши алым илимий мәсләҳәтши болыўы мүмкин;

9. Өзбекстан Республикасы Президенти Мәмлекетлик стипендиясы жеңимпазлары тийисли ҳүжжет нусқасын усынады.

15. ЖОО ямаса ИИИында ректор (директор) басшылық ететуғын қабыллаў комиссиясы дүзиледи. Қабыллаў комиссиясы ағзалары тийисли қәнигеликлер бойынша жетекши алымлардан, ректор (директор) тәрепинен тайынланады.

16. Yлкен илимий хызметкер-излениўши сыпатында оқыў ушын киретуғын талабанлар Өзбекстан тарийхы; илимниң билиў теориясы ҳәм методологиясы ҳәм де философия, илим методологиясы; шет тили (тәлимниң алдыңғы басқышларында үйренилген шет тил бойынша) ҳәм қәнигелик бойынша кириў имтиханлары тапсырады.

Кириў имтиханлары сораўлары қабыллаў комиссиясы тәрепинен қәнигеликлердиң мазмунынан келип шығып дүзиледи ҳәм олар ЖОО ямаса ИИИ Илимий кеңеси тәрепинен тастыйықланады. Илимниң тийисли бағдары бойынша илим кандидаты илимий дәрежесине ийе болған талабанлар кириў имтиханларынан азат етиледи.

Кириў имтиханлары 1-20 декабрь аралығында болып өтеди.

17. Қабыллаў комиссиясы 22-декабрьге дейин кириў имтиханлары нәтийжелери ҳәм ажыратылған қабыллаў квотасынан келип шығып, үлкен илимий хызметкер-излениўшилер институтына қабылланғанларды таңлайды.

Бир неше талабанның кириў имтиханлары нәтийжелери бойынша олар тәрепинен топланған жуўмақлаўшы баллары тең болған жағдайда төмендеги талабанларға:

Өзбекстан Республикасы Президенти Мәмлекетлик стипендиясы жеңипазларына;

тийисли қәнигелик бойынша айрықша баҳалы дипломға ийе болғанларға;

қәнигелик бойынша имтихан нәтийжеси бойынша көп балл топлағанларға;

ашылыўға ямаса селекция жетискенлигине (соның ишинде биргеликте) патентке ийе болғанларға үстемлик бериледи.

18. Таңлаў нәтийжелери қабыллаў комиссиясы мәжилисиниң баянламасы менен рәсмийлестириледи ҳәм бир күн мүддетте ЖОО ямаса ИИИ Илимий кеңесиниң тастыйықлаўы ушын киргизиледи. Бул жерде ЖОО ямаса ИИИ Илимий кеңеси тәрепинен бир ўақыттың өзинде үлкен илимий хызметкер-излениўшилер институтына киргенлердиң докторлық диссертациясы темалары тастыйықланады.

Тастыйықланған докторлық диссертациялары темалары «ЖАК Бюллетени» журналында дағазаланыўы шәрт.

19. Yлкен илимий хызметкер-излениўшилерди қабыл қылыў ЖОО ямаса ИИИ басшысының тийисли кеңеслериниң таңлаў нәтийжелерин ҳәм докторлық диссертациялары темаларын тастыйықлаў ҳаққындағы қарары тийкарында 25-декабрьге дейин шығарылатуғын буйырығы менен әмелге асырылады. Онда жаңадан қабыл қылынған үлкен илимий хызиеткер-излениўшилер искерлиги олар менен дүзилген шәртнамаларға муўапық келеси жылдың 1-январынан басланады.

Оқыўға қабыл қылыў ҳаққындағы буйрықта олардың илимий мәсләҳәтшилериде белгиленеди.

Yлкен илимий хызметкер-излениўшилерди оқыўға қабыллаў ҳәм олардың тастыйықланған темалары ҳакқындағы мағлыўмат ЖОО ҳәм ИИИ тәрепинен ЖОАБМ, Илимлер Академиясына, тийисли министрликлер, ведомствалар ҳәм шөлкемлер тәрепинен Илим ҳәм технологияларды режелестириўди муўапықластырыў комитетине жылдың 31-декабрине дейин тапсырылады.

20. Илимий мәсләҳәтши бир ўақыттың өзинде 3 адамнан көп болған үлкен илимий хызметкер излениўшилерге ҳәм өз бетинше излениўшилерге илимий басшылық етиўи мүмкин емес.

21. Yлкен илимий хызметкер излениўши илимий мәсләҳәтши менен биргеликте диссертация жумысын таярлаўдың жеке тәртиптеги жобасын ислеп шығады ҳәм ол ЖОО кеңеси ямаса ИИИның орынларының илимий кеңесинде үлкен илимий хызметкер-излениўши оқыўға қабыл етилгеннен кейин бир ай мүддетте тастыйқланады.

22. Илимий мәсләҳәтши таңланған қәнигелик бойынша теориялық методологиялық курсының оқыў бағдарламасын ислеп шығады ҳәм ол да ЖОО кеңесинде ямаса илимий-изертлеўши орынларының илимий кеңесинде үлкен илимий хызметкер излениўши оқыўға қабыл етилгеннен соң бир ай мүддетте тастыйқланады. Теориялық-методологиялық дәстүр методологиясының улыўма концепциясын ҳәм мәселелерин, пән бойынша теориялық тийкарларын ҳәм илимий изертлеўшилер усылларын өз ишине алады. Теориялық методологиялық дәстүр үлкен илимий хызметкер излениўши тәрепинен оқыўдың биринши жылында илимий мәсләҳәтшиниң жәрдеминде өзлестириледи.

23. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер ҳәм жеке излениўшилердиң билимлерин асырыў мақсетинде оқыўдың кейинги жылларында ЖОО кеңеси ямаса илимий-изертлеўши орынлары илимий кеңеси тәрепинен пән тараўларына қарап ЖОО тәрепинен белгиленетуғын пәнлер бойынша тәжирийбе оқыў дәстүрлерин ислеп шығылады ҳәм тастыйықланады.

Тәжирийбе арттырыў оқыў дәстүрлери үлкен илимий хызметкер-излениўшилер ҳәм жеке излениўшилер тәрепинен жеке өзлестириледи.

24. Yлкен илимий хызметкерлер-излениўшилер ушын теориялық ҳәм илимий-изертлеўши жумысларына жүклеме көлеми ҳәптесине 36 саатын қурайды, оннан зыяты менен 12 сааты аудитория жумыслары ушын ажыратылыўы мүмкин.

25. Yлкен илимий хызметкер излениўшиге оқыўға қабыл етилген күннен баслап илим кандидаты дәрежесине ийе болған үлкен илимий хызметкер лаўазымы ис ҳақысының базалық муғдарына теңлестирилген муғдарда лаўазым ис ҳақы белгиленеди.

26. Өзбекстан Республикасы Финанс Министрлиги Илим ҳәм технологияларын раўажландырыў муўапықластырыў комитети тәрепинен тастыйқланған үлкен илимий хызметкер излениўшилерди оқыўға қабыл етиў квоталары тийкарында таярланған қәрежетлер сметаға муўапық Өзбекстан Республикасы Мәмлекет бюджетинен тәлим тармағы бойынша ЖОО, пән тармақлары бойынша ИИИна белиленген тәртипте тийисли қаржылар ажыратады. Бул қаржылар есабына тәлим алыўшыларға белгиленген тәртипте лаўазым ис ҳақыларының тийисли төлемлери әмелге асырылады.

Өзбекстан Республикасы Қорғаныў Министирлиги, Ишки ислер министрлиги, Мәмлекет бажыханасы ҳәм Миллий қәўипсизлик хызметиниң ЖОО қабыл етилген үлкен илимий хызметкер излениўшилердиң материаллық тәмийинлениўи әскерий хызметкерлер ушын белгиленген тәртипте әмелге асырылады.

27. Оқыўға қабыл етилген үлкен илимий хызметкер-излениўшилерге мәмлекет бюджети ис ҳақылары есабынан нызам ҳүжжетлерине муўапық ис ҳақы төленетуғын мийнет дем алысы бериледи.

Тийисли ҳүжжетлер пайда болған жағдайда үлкен илимий хызметкер излениўши сыпатында оқыў мүддети узақ ўақыт кесел болыўы, ҳәмледарлық хәм туўыў дем алысында болыў дәўирине, сондай-ақ әскерий шақырыўлар мүнәсебети менен созылыўы мүмкин.

28. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер қәнигелик, Өзбекстанның ең жаңа тарийхы, шет тили, сондай-ақ, пән қәнигеликлерине қарап ЖОО тәрепинен белгиленген пәнлер бойынша қәнигелигине сай болған еки пән бойынша имтиханларды тапсырғаннан кейин докторлық диссертацияларын қорғаўлары шәрт.

29. Докторлық диссертацияны оқыў мүддети тамам болыўдан алдын кеминде 6 ай мүддеттен алдын қорғаған шахсларға ЖОО ямаса ИИИ бюджеттен тысқары қаржылары есабына ең кем айлық ис ҳақының он бес проценти муғдарында премия төленеди.

30. Илимий мәсләҳәтшилер тәрепинен ЖООда үлкен илимий хызметкер излениўшилер менен алып барылған жумыс ҳәр бир үлкен илимий хызметкер излениўши ушын бир жылда 100 саат көлеминде олардың улыўма оқыў саатларына киритиледи.

Илимий-изертлеў орынларында илимий мәсләҳәтшилердиң үлкен илимий хызметкер-излениўшилер менен мийнетке ҳақы төлеў оқыў шынығыўлары өткергенлиги ушын мийнетине саатпай ис ҳақы төлеўдиң нызам ҳүжжетлеринде белгиленген тәртипте ҳәр бир излениўшиге бир жылда 100 саат есабынан келип шығып пән тармағы бойынша ажыратылатуғын мәмлекет бюджети қаржыларынан хәр айлық тийкарында әмелге асырылады.

Yлкен илимий хызметкер-излениўшилер шет ел пуқаралары ҳәм пуқаралығы болмаған шахслар менен илимий мәсләҳәтшилер мийнетине ис ҳақы төлеў оқыў ушын дүзилген шәртнамаларға муўапық әмелге асырылады.

31. Диссертация жумысы оқыў мүддети тамам болыўынан алдын кеминде 6 ай мүддеттен алдын жақлаған үлкен илимий хызметкер-излениўшиниң илимий мәсләҳәтшисине ЖОО ямаса ИИИ бюджеттен тысқары қаржылары есабында ең кем ис хақының он бес проценти муғдарында премия төленеди.

32. Yлкен илимий хызметкер излениўшилердиң оқыў мүддети олар жумысының улыўма стажына қосылады.

IV. Үлкен илимий хызметкер-излениўшилер искерлиги нәтийжелиги мониторингин алып барыў

33. ӨзР ЖОАБМ, Илимлер Академиясы, өз қарамағындағы ЖОО ҳәм ИИИ ийе болған ўәзирлик ҳәм ведомствалар ҳәм шөлкемлер Илим ҳәм технологияларды раўажландырыўды муўапықластырыў комитети менен биргеликте үлкен илимий хызметкер-излениўшилердиң ЖОО ҳәм ИИИ искерлик нәтийжелери мониторинги алып барылады.

34. Yлкен илимий хызметкер излениўшилер искерлик нәтийжелери мониторинги төмендеги критериялар бойынша әмелге асырылады:

а) Оқыўдың биринши жылында:

- Диссертация темасы бойынша жеке тәртиптеги режениң барлығы ҳәм оның орынланыўы;

- Қәнигелик бойынша теориялық курстан өтиў;

- Диссертация темасы бойынша кеминде бир илимий мақала дағазаланыўы;

- Диссертация темасы бойынша илимий конференцияларда ямаса семинарларда (сәўбетлесиў) баянаты менен шығыў;

- Диссертация темасы бойынша анализленген улыўмаластырыўшы қысқаша мағлыўмат;

- Диссертация темасы бойынша анализленген улыўмаласытырыўшы қысқаша мағлыўмат нәтийжелери бойынша семинарда сөзге шығыў (илимий басшы менен биргеликте).

б) Оқыўдың екинши жылында:

- Қәнигелик бойынша теориялық курстан өтиў;

- Диссертация темасы бойынша кеминде еки илимий мақаланы дағазалаўы;

- Диссертация жумысы материаллары бойынша кеминде еки тезис барлығы;

- Диссертация жумысының дәслепки нәтийжлери бойынша семинар өткериў (өз бетинше рәўиште);

- Конференция ямаса семинарда баянатлар мене